Matura biologia – Układ odpornościowy

Co to jest układ odpornościowy?

System komórek, tkanek i narządów, chroniący organizm przed patogenami.

Rodzaje odporności

Odporność wrodzona i nabyta. Wrodzona jest ogólnoustrojowa, nabyta specyficzna.

Limfocyty T

Typ białych krwinek, odpowiedzialny za odpowiedź komórkową i eliminację zakażonych komórek.

Limfocyty B

Produkują przeciwciała, które neutralizują patogeny i wspomagają odpowiedź immunologiczną.

Miejsce produkcji limfocytów

Limfocyty B powstają w szpiku kostnym, T w grasicy.

Antygen

Cząsteczka, która wywołuje odpowiedź immunologiczną; może być białkowa lub węglowodanowa.

Fagocytoza

Proces, w którym komórki odpornościowe pochłaniają i trawią patogeny.

Komórki dendrytyczne

Fagocyty prezentujące antygeny limfocytom T, łączące odporność wrodzoną i nabytą.

Interferony

Białka wydzielane przez komórki zakażone wirusami, hamujące rozwój infekcji.

Cytokiny

Białka sygnalizujące, które regulują odpowiedzi immunologiczne i komunikację między komórkami.

Mikroflora jelitowa

Wspiera układ odpornościowy, wpływając na rozwój i funkcjonowanie komórek odpornościowych.

Przeciwciała

Białka produkowane przez limfocyty B, wiążą się z antygenami, neutralizując patogeny.

Grasica

Narząd, w którym dojrzewają limfocyty T, kluczowy dla nabytej odpowiedzi immunologicznej.

Spleen (śledziona)

Filtruje krew, usuwa uszkodzone komórki i uczestniczy w odpowiedzi immunologicznej.

Wytwarzanie pamięci immunologicznej

Limfocyty B i T pamięci utrzymują długotrwałą ochronę po wcześniejszym kontakcie z antygenem.

Przeciwciała IgA

Obecne w wydzielinach, takich jak ślina i łzy, chronią błony śluzowe.

Jak działa odporność wrodzona?

Reaguje natychmiastowo na patogeny, nie wymaga wcześniejszego kontaktu.

Jak działa odporność nabyta?

Wymaga ekspozycji na antygeny; długotrwała i specyficzna dla danego patogenu.

Faza pierwsza odpowiedzi immunologicznej

Rozpoznanie patogenu przez komórki odpornościowe i aktywacja mechanizmów obronnych.

Co to jest alergia?

Nadmierna reakcja układu odpornościowego na niegroźne substancje, zwane alergenami.

Możliwe choroby autoimmunologiczne

- Toczeń - Cukrzyca typu 1 - Reumatoidalne zapalenie stawów.

Rola szczepionek

Indukują wytwarzanie pamięci immunologicznej, co zapobiega chorobom zakaźnym.

Przykład patogenu wirusowego

Wirus grypy — wywołuje poważne infekcje dróg oddechowych.

Przykład patogenu bakteryjnego

Bakteria Streptococcus pneumoniae — powoduje zapalenie płuc.

Leki immunosupresyjne

Hamują odpowiedź immunologiczną, stosowane w terapii chorób autoimmunologicznych.

Odporność pochorobowa

Powstaje po przejściu choroby, gdy organizm wytwarza przeciwciała przeciwko patogenowi.

Co to jest anafilaksja?

Ciężka reakcja alergiczna, prowadząca do wstrząsu anafilaktycznego.

Zjawisko immunologiczne w transplantologii

Odrzucenie przeszczepu spowodowane rozpoznaniem przeszczepionych komórek jako obcych.

Jak działa pamięć immunologiczna?

Umożliwia szybszą i silniejszą odpowiedź na ponowną ekspozycję na ten sam antygen.

Rola układu limfatycznego

Transportuje limfocyty i inne komórki odpornościowe oraz filtruje patogeny.

Jakie są skutki immunizacji?

Ochrona przed chorobami zakaźnymi, zmniejszenie ich rozprzestrzeniania się.

Co to jest odporność bierna?

Ochrona uzyskana poprzez transfer przeciwciał, np. z mlekiem matki.