Matura biologia – Odporność wrodzona i nabyta

Odporność wrodzona

Typ odporności, który jest obecny od urodzenia, działa natychmiast i nie jest specyficzny dla patogenów.

Przykłady komórek odpornościowych

Neutrofile, makrofagi i komórki NK — podstawowe elementy odporności wrodzonej.

Mechanizmy odporności wrodzonej

W skład wchodzą bariery fizyczne, chemiczne oraz komórkowe, jak fagocytoza.

Czynniki dopełniacza

Białka osocza, które wspomagają eliminację patogenów poprzez opsonizację i lizy.

Rola makrofagów

Fagocytują patogeny oraz prezentują antygeny komórkom T, inicjując odpowiedź immunologiczną.

Cytokiny

Białka wydzielane przez komórki, które regulują odpowiedź immunologiczną.

Fagocytoza

Proces, w którym komórki odpornościowe pochłaniają i trawią patogeny.

Prawda czy fałsz: Odporność wrodzona jest specyficzna.

Fałsz, ponieważ jest niespecyficzna i działa na wszystkie patogeny.

Czynniki chemotaktyczne

Substancje przyciągające komórki odpornościowe do miejsca infekcji.

Rola komórek NK

Zabijają komórki zainfekowane wirusami i nowotworowe bez wcześniejszego rozpoznania.

Uzupełnij zdanie: Odporność wrodzona jest...

pierwszą linią obrony przed infekcjami.

Zjawisko opsonizacji

Opłaszczenie patogenów przez białka dopełniacza, co ułatwia fagocytozę.

Porównanie: Odporność wrodzona vs. nabyta

Wrodzona jest natychmiastowa, nabyta rozwija się podczas życia.

Rola neutrofili

Są pierwszymi komórkami, które przybywają w odpowiedzi na infekcję, fagocytują patogeny.

Bariery fizyczne

Skórę, błony śluzowe, które stanowią pierwszą linię obrony przed patogenami.

Prawda czy fałsz: Odporność wrodzona wymaga wcześniejszego kontaktu z patogenem.

Fałsz, działa natychmiastowo.

Odporność nabyta

Typ odporności, który rozwija się w odpowiedzi na kontakt z patogenem i jest specyficzny.

Linie komórkowe odpowiedzi nabytej

Komórki B i T, które odpowiadają na specyficzne antygeny.

Produkcja przeciwciał

Komórki B wytwarzają przeciwciała w odpowiedzi na antygeny.

Prawda czy fałsz: Odporność nabyta jest obecna od urodzenia.

Fałsz, rozwija się w wyniku kontaktu z patogenami.

Rola komórek T pomocniczych

Aktywują komórki B oraz cytotoksyczne, koordynując odpowiedź immunologiczną.

Immunizacja

Sztuczne wprowadzanie antygenów w celu wywołania odporności nabytej.

Różnica między odpornością humoralną a komórkową

Humoralna polega na produkcji przeciwciał, komórkowa na działaniu komórek T.

Uzupełnij zdanie: Odporność nabyta charakteryzuje się...

pamięcią immunologiczną, co pozwala na szybszą reakcję przy ponownym kontakcie z patogenem.

Rola komórek T cytotoksycznych

Zabijają komórki zainfekowane wirusami oraz nowotworowe.

Prawda czy fałsz: Szczepionki działają na zasadzie stymulacji odporności nabytej.

Prawda, ponieważ wprowadzają osłabione lub inaktywowane patogeny.

Antygen

Cząsteczka, która wywołuje odpowiedź immunologiczną w organizmie.

Czynniki wpływające na odpowiedź immunologiczną

Wiek, stan zdrowia, rodzaj patogenu oraz sposób wprowadzenia antygenu.

Porównanie: Immunizacja czynna vs. bierna

Czynna to wytwarzanie przeciwciał przez organizm, bierna to wprowadzenie gotowych przeciwciał.

Rola pamięci immunologicznej

Zapisuje informacje o patogenach, co umożliwia szybszą odpowiedź na kolejne infekcje.

Wzór na titer przeciwciał

Titer = $\displaystyle \\frac{1}{d}$, gdzie d to rozcieńczenie.

Mechanizm działania przeciwciał

Neutralizują toksyny i wirusy, opsonizują patogeny do fagocytozy.