Matura biologia – Cykl komórkowy i nowotwory

Mitoza

Proces podziału komórkowego, składający się z 4 głównych faz: profaza, metafaza, anafaza, telofaza.

Interfaza

Faza cyklu komórkowego, w której komórki rosną i preparują się do podziału. Dzieli się na G1, S i G2.

Kiedy zachodzi replikacja DNA?

Podczas fazy S interfazy.

Rola centrosomów

Odpowiadają za organizację wrzeciona podziałowego w trakcie mitozy.

Prawda czy fałsz: w mitozie powstają 2 identyczne komórki.

Prawda, ponieważ komórki potomne są klonami komórki macierzystej.

Czym jest cykl komórkowy?

Zespół procesów, które prowadzą do podziału komórki oraz jej replikacji.

Fazy cyklu komórkowego

Interfaza i faza mitozy.

Faza G1

Faza wzrostu, w której komórka zwiększa swoją masę i syntetyzuje białka.

Czynniki wpływające na cykl komórkowy

Hormony, czynniki wzrostu i sygnały z otoczenia.

Uzupełnij zdanie: Mitoza składa się z ___ faz.

4 faz: profaza, metafaza, anafaza, telofaza.

Rola białek cyklin

Regulują cykl komórkowy, aktywując kinazy zależne od cyklin (CDK).

Co to jest checkpoints?

Miejsca kontrolne w cyklu komórkowym, które sprawdzają poprawność procesów przed kontynuowaniem.

Różnica między mitozą a mejozą

Mitoza prowadzi do 2 komórek, mejoza do 4 komórek haploidalnych.

Prawda czy fałsz: wszystkie komórki dzielą się przez mitozę.

Fałsz, niektóre komórki dzielą się przez mejozę.

Co to jest anafaza?

Faza mitozy, w której chromatydy są rozdzielane i przemieszczają się do biegunów komórki.

Mitoza vs. cytokineza

Mitoza to podział jądra, cytokineza to podział cytoplazmy.

Czym jest mejoza?

Proces podziału komórkowego prowadzący do powstania komórek płciowych (gamet).

Znaczenie cyklu komórkowego

Umożliwia wzrost, regenerację i reprodukcję organizmów.

Nowotwór

Nieprawidłowy wzrost komórek, który może prowadzić do powstania guza.

Czynniki kancerogenne

Substancje powodujące mutacje i rozwój nowotworów, np. dym tytoniowy, promieniowanie UV.

Prawda czy fałsz: nowotwory są zawsze złośliwe.

Fałsz, istnieją również nowotwory łagodne.

Jaka jest różnica między nowotworem łagodnym a złośliwym?

Łagodne nie inwazują sąsiednich tkanek, złośliwe mogą przerzutować.

Czym są przerzuty?

Rozprzestrzenienie się komórek nowotworowych do innych części ciała.

Jakie są objawy nowotworów?

Zmęczenie, utrata masy ciała, ból, zmiany skórne, krwawienia.

Prawda czy fałsz: geny supresorowe hamują wzrost nowotworów.

Prawda, ich nieprawidłowe działanie może prowadzić do nowotworzenia.

Rola p53

Gen, który koduje białko odpowiedzialne za kontrolę cyklu komórkowego i naprawę DNA.

Czym jest terapia genowa?

Metoda leczenia nowotworów polegająca na wprowadzeniu genów do komórek.

Co to jest chemioterapia?

Leczenie nowotworów za pomocą substancji chemicznych, które hamują wzrost komórek.

Czynniki ryzyka nowotworów

Palenie, otyłość, niewłaściwa dieta, brak aktywności fizycznej.

Uzupełnij zdanie: Onkogeny ___ wzrost komórek.

stymulują.

Rodzaje nowotworów

Rak, chłoniak, mięsaki, glejaki.

Jakie są metody diagnostyczne nowotworów?

Biopsja, obrazowanie (CT, MRI), markery nowotworowe.

Czynniki genetyczne a nowotwory

Niektóre nowotwory mają podłoże genetyczne, np. rodzinna historia raka piersi.

Czym jest immunoterapia?

Metoda leczenia nowotworów, która wzmacnia układ odpornościowy pacjenta.

Prawda czy fałsz: nowotwory są tylko problemem osób starszych.

Fałsz, mogą występować w każdym wieku.

Rola diety w profilaktyce nowotworów

Zdrowa dieta może zmniejszyć ryzyko wystąpienia niektórych nowotworów.