Matura fizyka – Atom i promieniowanie

Atom

Podstawowa jednostka materii, składająca się z jądra i elektronów.

Czym jest jądro atomowe?

Składa się z protonów i neutronów, odpowiada za masę atomu.

Proton

Cząstka elementarna o ładunku +1, znajduje się w jądrze atomowym.

Neutron

Cząstka elementarna bez ładunku, występuje w jądrze atomowym.

Elektron

Cząstka elementarna o ładunku -1, porusza się wokół jądra.

Ilość protonów w atomie

Określa nazwę pierwiastka chemicznego.

Różnica między izotopami

Izotopy mają tę samą liczbę protonów, ale różną liczbę neutronów.

Model Bohra

Model atomu, w którym elektrony poruszają się po określonych orbitach.

Czym jest liczba masowa?

Suma protonów i neutronów w jądrze atomowym.

Konfiguracja elektronowa

Rozkład elektronów w powłokach wokół jądra atomowego.

Orbital

Obszar w przestrzeni, w którym istnieje prawdopodobieństwo znalezienia elektronu.

Prawda czy fałsz: Protony są lżejsze od neutronów.

Fałsz, ponieważ protony mają większą masę.

Wyjątkowość helu

Hel ma dwa protony i dwa neutrony, jest najlżejszym gazem szlachetnym.

Jakie są główne typy promieniowania?

Alfa, beta, gamma — różnią się właściwościami i oddziaływaniem.

Promieniowanie alfa

Składa się z cząstek alfa, czyli jąder helu, ma niską przenikliwość.

Czym jest promieniowanie gamma?

Rodzaj promieniowania elektromagnetycznego, wysokoenergetycznego, bardzo przenikliwego.

Cechy promieniowania beta

Składa się z elektronów lub pozytonów, ma średnią przenikliwość.

Wykrywanie promieniowania

Wykorzystuje się detektory, takie jak licznik Geigera.

Zastosowanie promieniowania

W medycynie, np. w terapii nowotworowej i diagnostyce.

Zasada ochrony przed promieniowaniem

Czas, odległość, osłona — kluczowe elementy ochrony.

Czym jest półokres rozpadu?

Czas potrzebny, aby połowa atomów izotopu uległa rozpadowi.

Czynniki wpływające na promieniowanie

Rodzaj materiału, energia promieniowania, odległość od źródła.

Prawda czy fałsz: Promieniowanie gamma jest najłatwiejsze do zablokowania.

Fałsz, gamma ma największą przenikliwość.

Różnica między promieniowaniem alfa a beta

Alfa jest cięższe i mniej przenikliwe, beta jest lżejsze i bardziej przenikliwe.

Uzupełnij zdanie: Promieniowanie alfa jest zatrzymywane przez ___

Kartkę papieru lub skórę.

Jak działa licznik Geigera?

Detektor rejestrujący promieniowanie ionizujące przez generowanie impulsów elektrycznych.

Izotopy radioaktywne

Izotopy, które ulegają rozpadowi emitując promieniowanie.

Czy promieniowanie może być korzystne?

Tak, w medycynie oraz w technologii, np. w radiografii.