Matura chemia – Budowa atomu i izotopy

Atom

Najmniejsza jednostka materii, zachowująca właściwości chemiczne pierwiastka.

Proton

Dodatnio naładowana cząstka elementarna w jądrze atomowym.

Neutron

Cząstka elementarna w jądrze atomowym, bez ładunku elektrycznego.

Elektron

Ujemnie naładowana cząstka krążąca wokół jądra atomowego.

Liczba atomowa (Z)

Ilość protonów w jądrze atomowym, decydująca o właściwościach pierwiastka.

Izotopy

Atom tego samego pierwiastka różniący się liczbą neutronów.

Liczba masowa (A)

Suma protonów i neutronów w jądrze atomowym: $\displaystyle A = Z + N$.

Prawda czy fałsz: Elektron ma dodatni ładunek.

Fałsz, ponieważ elektron ma ładunek ujemny.

Jądro atomowe

Centralna część atomu, zawierająca protony i neutrony.

Orbital

Obszar wokół jądra, gdzie prawdopodobnie można znaleźć elektron.

Zasada nieoznaczoności Heisenberga

Nie można jednocześnie dokładnie określić pozycji i pędu elektronu.

Porównanie: Proton a Neutron

Proton ma ładunek dodatni, neutron jest neutralny.

Uzupełnij zdanie: Atom helu ma ___ protonów.

2 protony, ponieważ jego liczba atomowa wynosi 2.

Model atomowy Bohra

Model opisujący elektrony jako krążące wokół jądra na określonych orbitach.

Liczba neutronów w izotopie

Różni się w zależności od izotopu, ale suma z protonami daje liczbę masową.

Izotopy stabilne

Izotopy, które nie podlegają rozpadowi radioaktywnemu.

Izotopy radioaktywne

Izotopy, które ulegają rozpadowi, emitując promieniowanie.

Przykład izotopu

Węgiel-14 ($\displaystyle ^{14}C$) jest izotopem węgla, radioaktywnym.

Izotop wodoru

Wodór ma trzy izotopy: protu, deuter i tryt.

Zastosowanie izotopów

Izotopy stosuje się w medycynie, badaniach i datowaniu radiometrycznym.

Prawda czy fałsz: Izotopy mają różne właściwości chemiczne.

Fałsz, ponieważ mają te same właściwości chemiczne, ale różnią się masą.

Porównanie: Izotopy a Atomy

Izotopy to atomy tego samego pierwiastka z różną liczbą neutronów.

Uzupełnij zdanie: Izotop o masie 16 to ___

Tlen-16 ($\displaystyle ^{16}O$), najpopularniejszy izotop tlenu.

Czas półtrwania

Czas, w którym połowa atomów izotopu radioaktywnego ulega rozpadowi.

Wykrywanie izotopów

Stosuje się techniki takie jak spektrometria mas, aby zidentyfikować izotopy.

Izotopy w naturze

Wiele pierwiastków występuje jako mieszanka izotopów.

Użycie w medycynie

Izotopy radioaktywne są używane w diagnostyce i terapii nowotworowej.

Izotopy w archeologii

Izotopy węgla są używane do datowania materiałów organicznych.

Izotopy a liczba neutronów

Izotopy różnią się tylko liczbą neutronów i masą atomową.

Izotop uranu

Uran-235 ($\displaystyle ^{235}U$) jest używany jako paliwo w reaktorach jądrowych.

Izotopy a reakcje chemiczne

Izotopy nie wpływają na reakcje chemiczne, ale mogą mieć różne tempo reakcji.