Matura biologia – Komórka – budowa i organelle

Komórka eukariotyczna

Komórka mająca jądro komórkowe, które zawiera materiał genetyczny. Przykłady to komórki roślinne i zwierzęce.

Komórka prokariotyczna

Komórka, która nie ma jądra komórkowego. Zawiera DNA w postaci kolistej. Przykład: bakterie.

Cytoplazma

Substancja wypełniająca komórkę, w której odbywają się liczne reakcje biochemiczne.

Błona komórkowa

Struktura oddzielająca wnętrze komórki od środowiska zewnętrznego. Reguluje transport substancji.

Jądro komórkowe

Organellum zawierające materiał genetyczny (DNA). Odpowiada za kontrolę procesów komórkowych.

Rybosomy

Organella odpowiedzialne za syntezę białek. Mogą być wolne w cytoplazmie lub związane z siateczką śródplazmatyczną.

Siateczka śródplazmatyczna

System błon, który uczestniczy w transporcie i syntezie białek oraz lipidów.

Mitochondria

Organella odpowiedzialne za produkcję energii w postaci ATP poprzez procesy oddychania komórkowego.

Lizosomy

Organella zawierające enzymy trawienne, które rozkładają substancje wewnątrz komórki.

Ciałka Wielkiego

Struktura w jądrze komórkowym, odpowiadająca za produkcję rybosomów.

Chloroplasty

Organella występująca w roślinach, odpowiedzialna za fotosyntezę, zawierająca chlorofil.

Wakuola

Organella przechowująca substancje, regulująca ciśnienie osmotyczne w komórkach roślinnych.

Cytoszkielet

Struktura nadająca komórce kształt i wspierająca ruch organelli oraz transport wewnątrzkomórkowy.

Peroksysomy

Organella, która uczestniczy w metabolizmie lipidów i detoksykacji komórki.

Szkielet komórkowy

Wszystkie elementy cytoszkieletu, w tym mikrotubule, mikrofilamenty i filamenty pośrednie.

Plazmodesmy

Kanały łączące komórki roślinne, umożliwiające transport substancji między nimi.

Funkcja mitochondriów

Produkcja ATP w procesie oddychania komórkowego. Mitochondria to 'fabryki energii'.

Rola chloroplastów

Przeprowadzają fotosyntezę, przekształcając energię słoneczną w energię chemiczną.

Zadania lizosomów

Trawienie substancji, usuwanie zbędnych organelli i obcych materiałów.

Rola rybosomów

Syntezują białka na podstawie informacji genetycznej z mRNA.

Funkcja wakuoli

Magazynuje wodę, sole i substancje odżywcze. Utrzymuje turgor w komórkach roślinnych.

Zadanie siateczki śródplazmatycznej

Odpowiada za syntezę białek (RER) i lipidów (SER), a także transport wewnętrzny.

Funkcja cytoszkieletu

Utrzymuje kształt komórki, umożliwia ruch i transport organelli.

Rola peroksysomów

Biorą udział w metabolizmie kwasów tłuszczowych i neutralizacji toksycznych substancji.

Zadania błony komórkowej

Reguluje transport substancji do i z komórki oraz uczestniczy w komunikacji komórkowej.

Znaczenie jądra komórkowego

Kontroluje działanie komórki, przechowuje i replikuje DNA.

Funkcja ciałek Wielkiego

Produkcja rybosomów, które są niezbędne do syntezy białek.

Zadania plazmodesm

Umożliwiają transport substancji między komórkami roślinnymi.

Rola cytoplazmy

Miejsce wielu reakcji biochemicznych oraz transportu substancji wewnątrzkomórkowego.

Czym różni się RER od SER?

RER ma rybosomy na powierzchni, a SER nie. RER syntetyzuje białka, SER lipidy.

Co to jest ATP?

Adenozynotrifosforan, kluczowa cząsteczka energetyczna w komórkach.

Czym jest fotosynteza?

Proces przekształcania energii świetlnej w energię chemiczną w chloroplastach.